پایگاه اطلاع رسانی حساسیت و آلرژی ایران

حساسیت بهاره

حساسیت بهاره نوعی التهاب آلرژیک بینی است که به موجب گرده های گل و گیاهان بوجود می آید. نام دیگر حساسیت بهاره (در برخی متون پزشکی به آن تب یونجه نیز میگویند) پولینوسیس می باشد. حساسیت بهاره در واقع التهاب راه های هوایی بینی است که در اثر آلرژی به گرده های گل و گیاهان روی می دهد. گرده، پودری بارور ساز است که هرساله در زمانی معین توسط گیاهان (درختان، چمن ها و علف های هرز) تولید شده و آزاد می شود. گرده ها در هوا معلق می شوند و توسط باد جابجا می شوند.

لذا بیماری که به گرده یک گیاه خاص حساس شده است ، معمولاً علائم تب یونجه (حساسیت بهاره) را هر ساله در زمان معین تجربه می کند. به همین دلیل است که حساسیت بهاره، رینیت آلرژیک فصلی نیز نامیده می شود. بهر حال، بیمار ممکن است که به بیش از یک نوع گرده آلرژی داشته باشد یا اینکه گیاه ممکن است بیش از یک بار در سال گرده افشانی نماید و در نتیجه بیمار علائم آلرژی را بیش از یکبار در سال خواهد داشت. در بیمارانی که به گرده آلرژی دارند، علائم مدت کوتاهی پس از استنشاق گرده ظاهر می شوند. این علائم که غالباً عطسه، آبریزش بینی، گرفتگی بینی و خارش بینی و چشم ها هستند در دوره اوج گرده افشانی شدید تر می باشند البته در بیماران مبتلا به بیماری شدید علائم می تواند با شروع گرده افشانی آغاز شده و حتی بعد از اتمام گرده افشانی تداوم یابد. آسیبی که در نتیجه التهاب آلرژیک به غشای مخاط بینی وارد می شود می تواند موجب حساسیت به تحریک کننده های استنشاقی مانند دود سیگار، عطر های تند، مواد شیمیایی و غیره گردد. این امر می تواند دلیل علائمی باشد که حتی پس از اتمام گرده ها در هوا همچنان تداوم دارند. بیماران مبتلا به تب یونجه (حساسیت بهاره )ممکن است علائم خفیفی در راه های هوایی تحتانی خود نیز داشته باشند مانند سرفه یا تنگی قفسه سینه؛ این بیماری آلرژیک می تواند پیشرفت کرده و به آسم آلرژیک تبدیل گردد.

در تب یونجه، مکانیسم التهابی که در پاسخ به مواد آلرژی زا ایجاد می شود با پاسخ به مواد آلرژی زای دایمی (به آلرژنهایی که در فضاهای سرپوشیده وجود دارند اصطلاحا دایمی گفته میشود) یکسان است و این امر بعلت اتصال مواد آلرژی زا به آنتی بادی های IgE اختصاصی است البته بیماران مبتلا به آلرژی به گرده معمولاً بیشتر از عطسه و آبریزش بینی شکایت دارند در حالیکه بیمارانی که به مواد آلرژی زای دایمی حساس هستند معمولاً بیشتر به گرفتگی بینی اشاره دارند و دوره های عطسه و آبریزش بینی در آنها تنها زمانی ظاهر می شود که در معرض غلظت های بالاتری از مواد آلرژی زا قرار دارند بطور مثال هنگام تمیز کردن خانه یا هنگامی که در نزدیکی حیوانات خانگی قرار دارند.


تشخیص حساسیت بهاره

تشخیص طبی تب یونجه بر اساس علائم بالینی بیمار صورت می گیرد. تست های پریک پوست و/یا شناسایی آنتی بادی های IgE خاص که علیه ماده آلرژی زا در سرم بوجود می آید برای تأیید حساسیت فرد به گرده بکار می رود. وجود آسم در بیمارانی که به رینیت آلرژیک مبتلا هستند باید بررسی شود.

تست های خاص بیشتری همانند آکوستیک رینومتری، رینومانومتری یا تست های چالش تنها در اندکی از موارد ضروری هستند.


درمان حساسیت بهاره

نحوه درمان حساسیت بهاره (تب یونجه) بصورت اجتناب از گرده ها، درمان دارویی و ایمنی درمانی (واکسن های آلرژی) می باشد. اجتناب از مواد آلرژی زا به معنای کاهش میزان گرده های موجود در هوای استنشاقی یا کاهش میزان گرده هایی است که در اثر خروج از منزل در زمان گرده افشانی در مو و لباس ها انباشته می شود. بهترین اقدام اجتنابی در آلرژی تب یونجه عبارت است از ترک منطقه مزبور در زمان گرده افشانی؛ که البته می تواند کار دشواری باشد.

درمان دارویی معمولاً برای کنترل علائم ضروری است و شامل استفاده از آنتی هیستامین ها (بصورت قرص یا مصرف از بینی) و اسپری های استروئیدی بینی می باشد. آنتی هیستامین ها بهتر است از نسل جدیدتر یعنی غیر خواب آور باشند؛ چنین درمانی، کارآیی بیشتری را در آبریزش بینی، عطسه و خارش بینی در مقایسه با گرفتگی بینی نشان می دهد. آنتی هیستامین های نسل اول موجب رخوت و خواب آلودگی شدیدی شده و می توانند بر کیفیت زندگی یا عملکرد بیمار در محل کار یا مدرسه بیش از خود بیماری تاثیر گذارند. استروئید های بینی در مقایسه با آنتی هیستامین ها در باز نگه داشتن بینی موثر تر هستند و در عین حال در کنترل دیگر انواع علائم مربوط به بینی و چشم ها حداقل به اندازه آنتی هیستامین ها مثمر ثمر واقع می شوند. باز نگه داشتن بینی را می توان با دکونژستانت های بینی یا دهانی بهبود بخشید البته چنین درمانی باید تا حد امکان محدود به مدت کوتاهی باشد. زیرا چند روز پس از استفاده از دکونژستانت های بینی، امکان دارد حتی پس از پایان یافتن گرده افشانی، "عود احتقان" روی داده و بیمار برای بهبود گشودگی راه هایی هوایی بینی خود نیازمند استفاده از دکونژستانت های بینی گردد.


مقابله با حساسیت بهاره

تب یونجه تاثیری زیادی بر کیفیت زندگی و عملکرد فرد در محل کار و مدرسه دارد. متداولترین گیاهان آلرژی زا، در زمان امتحانات مدرسه و دانشگاه یعنی در اوایل تابستان گرده افشانی می کنند و مشاهده شده است که بیماری، حتی زمانی که درمان می شود، بر نتایج امتحانات تاثیر می گذارد.

برخی از توصیه های زیر می تواند در مقابله با آلرژی تب یونجه به شما کمک کند:

شستشوی بینی با سرم نمکی می تواند مسیر بینی را پاک ساخته و مخاط و دانه های گرده را از بینی خارج سازد.
شب ها پنجره ها را ببندید. اگر از دستگاه تهویه مطبوع استفاده می کنید اطمینان خاطر حاصل کنید که دستگاه تان فیلتر های کافی داشته باشد. در ماشین نیز، پنجره ها را ببندید و از فیلتر هایی با کارایی بالا استفاده نمایید.
هنگام فصل گرده افشانی، سعی کنید از رفتن به هوای باز اجتناب نمایید بویژه صبح ها (ساعت 5 تا 10 صبح اوج میزان گرده افشانی است) و عصرها (ساعت 7 عصر تا 10شب گرده ها با خنک شدن هوا پایین می آیند).
میزان گرده افشانی را در منطقه خود یا منطقه ای که بدانجا سفر می کنید در نظر بگیرید.
مکانی "عاری از گرده" را برای تعطیلات خود انتخاب نمایید.
از دارو های تجویزی پزشک خود استفاده نمایید.
لباس های خود را در روز هایی که در آنها میزان گرده افشانی بالاست، خارج از منزل خشک ننمایید زیرا امکان دارد گرده های گیاهان به لباس هایتان بچسبند.
برای حفاظت از چشمهایتان از عینک آفتابی استفاده کنید.

vafakaramzadegan.ir